Drie routes: infrezen, nieuwe dekvloer of droogbouw
Bij vloerverwarming met warm water liggen buizen in lussen in de vloer. Er zijn drie manieren om die buizen erin te krijgen. Welke past, hangt af van de vloer die er nu ligt en van de hoogte die je hebt.
- Infrezen: een vakman freest sleuven in je bestaande dekvloer en legt de buizen erin. Er komt geen nieuwe dekvloer en de vloer wordt weinig hoger. Vaak komt er daarna wel een egalisatielaag overheen. Volgens een offertesite is dit bij een goede cementdekvloer vaak de goedkoopste en snelste optie.
- Nieuwe dekvloer: de buizen komen op een noppenplaat of tackerplaat, en daaroverheen wordt een dekvloer van zandcement of anhydriet (een soort gips) gestort. Logisch als de vloer toch vernieuwd wordt. Zo'n vloer warmt traag op en moet weken drogen.
- Droogbouw: de buizen liggen op isolatieplaten, met daarop bijvoorbeeld twee lagen gipsvezelplaat. Dat kan ook op een houten vloer en warmt sneller op. Maar de vloer wordt hoger, dus plinten, drempels en deuren moeten soms worden aangepast.
Beslis vóór de sloop. Volgens het Technisch Bureau Afbouw (TBA) van de afbouwbranche wordt vloerverwarming vaak pas laat in de bouw gekozen. Dan is er geen rekening gehouden met de hoogte die nodig is, en dat kan problemen geven bij de aansluitingen.
Wat je vloer moet kunnen: dikte, hoogte en isolatie
Infrezen kan in een dekvloer van zandcement of anhydriet, en ook in beton, zegt een offertesite. Ligt er een tegelvloer, dan kan het soms ook in die tegelvloer, als de tegels in cement liggen en de vloer vlak is. Een fabrikant van een freessysteem vraagt een droge, vlakke dekvloer van minimaal 5 centimeter. De sleuven zijn volgens een offertesite ongeveer 17 millimeter diep, bij een buis van 14 millimeter. Let op: volgens het TBA (2023) geeft infrezen in een oude dekvloer meer kans op scheuren en loslaten, want die vloer is daar niet voor ontworpen. De afbouwbranche adviseert daarna een egalisatielaag van zo'n 1,5 tot 2,5 centimeter over de hele vloer, of liever een nieuwe dekvloer.
Een nieuwe dekvloer moet dik genoeg zijn boven de buizen. De TBA-richtlijn noemt minimaal 25 millimeter boven de leidingen, om scheuren te beperken. Een groothandel in installatiemateriaal noemt zo'n gestorte vloer niet altijd geschikt voor renovatie, met een relatief dikke opbouw. Droogbouw bouwt volgens die groothandel 35 tot ongeveer 50 millimeter op. Het is lichter, en dat telt bij een houten vloer of een oud huis.
Isolatie eronder is de belangrijkste eis. Milieu Centraal adviseert bij vloerverwarming isolatie met een Rd-waarde van minimaal 5; zonder vloerverwarming is dat 3,5. De Rd-waarde is de isolatiewaarde van het materiaal. Isoleer je te weinig, dan gaat de warmte naar de kruipruimte of de grond. Frees je in een bestaande vloer, dan moet de isolatie van onderen komen. Dat gaat het makkelijkst als de kruipruimte onder de balken minstens 35 centimeter hoog is. Is er geen of een te lage kruipruimte, dan kan isoleren van onderen niet. Vraag dan naar bodemisolatie of naar droogbouw op isolatieplaten.
Laat eerst het warmteverlies berekenen, adviseert die groothandel. Hoe dichter de buizen liggen, hoe meer warmte ze afgeven: volgens Milieu Centraal geven buizen op 10 centimeter van elkaar zo'n 35 procent meer warmte af dan op 20 centimeter.
Begin met een template
Een kant-en-klaar Excel-bestand om mee te starten. Gratis, zonder account.
Welke vloer kan erop: tegels, pvc of hout?
De vloer bovenop moet de warmte doorlaten. Milieu Centraal noemt tegels en plavuizen ideaal. Tapijt, zeil, linoleum, parket, laminaat en hout kunnen ook, als de warmteweerstand hoogstens Rd 0,15 m²K/W is. Vraag de vloerverkoper naar die waarde.
Dik hout is minder geschikt, dik tapijt is niet geschikt. Hout zet uit en krimpt als de temperatuur verandert. Bij pvc kunnen weekmakers vrijkomen. En leg geen ondervloer van groene platen: die houden de warmte juist tegen. De vloer zelf mag volgens Milieu Centraal in de kamer niet warmer worden dan 29 graden, in de badkamer niet warmer dan 33 graden.
Volgorde en droogtijd: reken op weken
Bij een nieuwe dekvloer gaat het zo. Het grote werk, de leidingen en de isolatie gaan eerst, net als in de volgorde van een verbouwing. Reken bij een cementdekvloer op minstens 5 à 6 weken tussen storten en vloerlegger. Een dekvloer met buizen erin is vaak dikker dan 5 centimeter, en dan duurt het langer. Bij infrezen vallen die weken grotendeels weg. Wel komt er vaak een egalisatielaag over de sleuven, en die moet ook drogen.
- 1. Isolatie en leidingen: alles wat onder of in de vloer moet.
- 2. Vloerverwarming leggen: de buizen in groepen, aangesloten op een verdeler.
- 3. Dekvloer storten: een cementdekvloer droogt ongeveer 1 week per centimeter, dus een vloer van 5 centimeter zo'n 5 weken.
- 4. In gebruik nemen: bij een cementdekvloer bij voorkeur pas na 28 dagen. Warm daarna rustig op, ongeveer 3 graden per dag, tot een watertemperatuur van 30 of hooguit 35 graden. Niet meer afkoelen: volgens het TBA (2024) ontstaan scheuren juist bij het afkoelen. Het oude opstook- en afkoelprotocol raadt het TBA af.
- 5. Dan pas de vloer: eerst wordt gemeten of het restvocht laag genoeg is. Opwarmen als de vloer er al ligt, raadt het TBA sterk af. Bij pvc of een gietvloer kan opwarmen fijne scheurtjes zichtbaar maken; spreek met je vloerlegger af hoe hij de vloer in gebruik wil nemen.
Zet in RenoTasker de droogtijd als aparte taak, direct na het storten, met de duur in dagen. Het opwarmen wordt de taak erna, en de vloerlegger pas daarna. Lees hoe de planning werkt.
Vloerverwarming en een warmtepomp
Vloerverwarming werkt op lage temperatuur: meestal ongeveer 40 graden, soms maar 30. Een volledig elektrische warmtepomp levert cv-water van maximaal 55 graden; een cv-ketel tot wel 80. Daarom passen ze goed bij elkaar. Milieu Centraal noemt infrezen bij een verbouwing de meest comfortabele en zuinige match met een warmtepomp.
Nodig is het niet per se. Grotere radiatoren of speciale lagetemperatuurradiatoren kunnen ook; Milieu Centraal rekent daarvoor op zo'n € 3.500. Isolatie blijft de belangrijkste eis. Vloerverwarming warmt traag op, dus de temperatuur 's nachts verlagen raadt Milieu Centraal af; met een warmtepomp hooguit 2 graden. Welke subsidie er is voor isolatie en een warmtepomp, lees je in verduurzamen en subsidie.
Elektrische vloerverwarming in de badkamer
Milieu Centraal is duidelijk: elektrische vloerverwarming is niet zuinig, kies voor water. Een energievergelijker rekent voor alleen een kleine badkamer anders. Een elektrische mat is 3 tot 5 millimeter dik en in een half uur warm. Met een klok, zo'n 1,5 tot 2 uur per dag warm, kost een badkamer van 5 m² volgens die site € 40 tot € 90 stroom per jaar. Staat hij de hele dag aan, dan is het een veelvoud.
Een mat is bijverwarming: de radiator blijft meestal nodig. En hij kan alleen onder een nieuwe vloer. Plan hem dus mee als je de badkamer verbouwt.
In een natte ruimte is de aansluiting strenger: volgens die energievergelijker een groep met aardlekbeveiliging, en de thermostaat buiten de zones rond bad en douche. Laat dat een installateur doen, en laat hem de mat vóór en na het tegelen doormeten. Moet er een groep bij, lees dan over de groepenkast bij je verbouwing.
Wat kost vloerverwarming?
Milieu Centraal rekent voor infrezen in een bestaande betonvloer, inclusief het weghalen van de radiatoren, ongeveer € 210 per m². Voor een begane grond van 50 m² is dat zo'n € 10.000. Milieu Centraal zegt niet wat er verder in dat bedrag zit. Een offertesite noemt veel lagere bedragen, alleen voor de vloerverwarming zelf, met montage, verdeler en btw:
- Infrezen: € 35 tot € 50 per m².
- Op matten of netten, met een nog te storten dekvloer: € 50 tot € 75 per m², zonder de dekvloer zelf.
- Droogbouw: € 70 tot € 100 per m².
- Elektrische matten: € 60 tot € 80 per m².
Vraag in elke offerte wat er wel en niet in zit. Egaliseren na het infrezen zit in geen van deze bedragen. Bij die offertesite hoort de vloerafwerking er niet bij, en zijn radiatoren weghalen en een pompschakelaar extra's. Ligt er nog geen isolatie, dan komt die er nog bij. Isoleer je de vloer van je bestaande huis, dan kan er ISDE-subsidie zijn: minimaal Rd 3,5 en 20 m², uitgevoerd door een bedrijf. Voor een aanbouw, of een vloer die je sloopt en opnieuw bouwt, geldt die subsidie niet. Je huis moet van vóór 2019 zijn. De voorwaarden veranderen; check ze bij RVO. In RenoTasker zet je vloerverwarming, isolatie en vloer als aparte kostenposten bij de ruimte; zie kosten bijhouden.
Wat je zelf kunt doen
Het frezen en het aansluiten op de cv-ketel of warmtepomp laat je aan een vakman. Zelf frezen kan volgens een offertesite wel, maar die raadt het af. Wat je wel zelf kunt:
- Vloerisolatie aanbrengen in de kruipruimte, als je handig bent. Milieu Centraal noemt € 1.100 aan materiaal voor een hoekwoning, tegen zo'n € 2.200 via een vakman. Dat zijn bedragen voor gewone vloerisolatie; voor Rd 5 heb je dikker materiaal nodig. Let op: voor ISDE-subsidie moet een bedrijf het doen (check de actuele voorwaarden bij RVO). Twijfel je of je veilig in de kruipruimte kunt werken, laat het dan door een vakman doen.
- Foto's maken van de lussen voordat de dekvloer erop gaat. Dan weet je later waar je niet moet boren.
- Het opwarmen bijhouden. Lees de watertemperatuur af op de installatie, niet op de thermostaat. Leg een thermometer op de vloer. Houd het water laag (30 à 35 graden) en laat de vloer niet steeds opwarmen en afkoelen; zet ook geen nachtverlaging aan.
Zo doe je dit in RenoTasker
Planning: wanneer gebeurt wat
Eén startdatum voor je project plus de duur per taak maken je tijdlijn.
Veelgestelde vragen
Kan ik vloerverwarming laten infrezen in mijn bestaande vloer?
Vaak wel, in een vlakke dekvloer van zandcement of anhydriet, of in beton. Wel adviseert de afbouwbranche daarna een egalisatielaag over de hele vloer, want een oude dekvloer kan gaan scheuren. Een fabrikant vraagt minimaal 5 centimeter dekvloer. De isolatie moet dan van onderen komen, via de kruipruimte.
Hoe lang moet een dekvloer met vloerverwarming drogen?
Een cementdekvloer droogt ongeveer 1 week per centimeter. Bij een cementdekvloer zet je de vloerverwarming bij voorkeur pas na 28 dagen aan. Dan rustig opwarmen tot hooguit 30 à 35 graden, zonder af te koelen. Vraag je vloerenlegger wat voor jouw vloer geldt. Meer droogtijden staan in verbouwing plannen.
Welke vloer is geschikt voor vloerverwarming?
Tegels en plavuizen zijn ideaal. Laminaat, parket en tapijt kunnen als de warmteweerstand hoogstens Rd 0,15 m²K/W is. Pvc kan ook, maar daar kunnen weekmakers uit vrijkomen. Dik hout is minder geschikt, dik tapijt is niet geschikt.
Heb ik vloerverwarming nodig voor een warmtepomp?
Niet per se: grotere radiatoren of lagetemperatuurradiatoren kunnen ook. Maar verbouw je toch, dan noemt Milieu Centraal vloerverwarming de meest comfortabele en zuinige match.
Lees ook
- Verbouwing plannen: zo maak je een planning die kloptTerugrekenen vanaf je startdatum, met vergunning, levertijden en droogtijden erin.Lees de gids
- Verbouwplanning in Excel: gratis templateGratis Excel met voorbeeldplanningen per type en bestelmomenten erin.Download de template
- Sloopmelding-check: wat heb je nodig voor je sloopwerk?Zie of je een sloopmelding, vergunning of asbestonderzoek nodig hebt, en wanneer.Doe de sloopmelding-check
- Planning verbouwing: voorbeelden per typeVoorbeeldplanningen voor badkamer, keuken, uitbouw, dakkapel en hele woning.Lees de gids
- Volgorde van een verbouwing: wat doe je eerst?Van sloop tot afwerking: de volgorde die dubbel werk voorkomt, met de reden erbij.Lees de gids
- Draaiboek verbouwing: wat je regelt vóór de eerste hamerslagContactlijst, weekrooster, leveringen, buren, container, nuts en verzekering: alles op één lijst.Lees de gids
- Hoe lang duurt een verbouwing?Bouwtijd, levertijd en vergunning per type verbouwing, en waarom het uitloopt.Lees de gids
- Zelf je verbouwing coördineren: wat regie echt betekentZelf de regie, een bouwbegeleider of een hoofdaannemer? Wat je dan zelf draagt.Lees de gids
- Dragende muur doorbreken: kosten, constructeur en vergunningIs de muur dragend? Wat kosten constructeur en stalen balk, en wanneer heb je een vergunning nodig?Lees de gids
- Oud huis gekocht? Dit check je vóór je gaat verbouwenElektra, loden leidingen, riool, vocht en fundering: wat je checkt vóór de afwerking begint.Lees de gids
- Omgevingsvergunning bij een verbouwing: wat mag zonder, hoe vraag je aan en hoe lang duurt hetVergunningcheck, wat vergunningvrij is, aanvragen, 8 tot 14 weken wachten en het risico van bouwen zonder.Lees de gids
- Groepenkast en stroomaansluiting: wat regel je bij je verbouwing?Extra groepen, 1-fase of 3-fase, verzwaren en de wachtlijst: wat je regelt vóór de keuken.Lees de gids
- Badkamer verbouwen: stappenplan van sloop tot kitwerkVan sloop tot kitwerk: volgorde, duur, nooddouche, waterdicht maken, btw en kosten.Lees de gids
- Slopen bij een verbouwing: regels, container en bouwafvalWat je regelt vóór je sloopt: melding, asbestonderzoek, container en afval.Lees de gids
- Uitbouw of aanbouw: stappenplan van idee tot opleveringVan idee tot oplevering: stappen, kosten per m², fundering, bouwtijd en de regels voor de buren.Lees de gids
- Keuken verbouwen: wie doet wat, in welke volgorde, en hoe lang zit je zonder keuken?Keukenzaak, loodgieter en elektricien op één lijn: schema, volgorde, inductie en levertijd.Lees de gids
- Zolder verbouwen tot slaapkamer: eisen, vaste trap, vergunning en kostenEisen aan een slaapkamer op zolder, de vaste trap, vloer, vergunning, isolatie en wat het kost.Lees de gids
- Sloopmelding doen: wanneer het moet, hoe je meldt en wanneer je een vergunning nodig hebtWanneer je sloopwerk moet melden, hoe dat in het Omgevingsloket gaat en wanneer je een vergunning nodig hebt.Lees de gids
- Badkamer slopen: stappen, asbest, container en kostenZo sloop je een badkamer: stappen, gereedschap, asbest, container en kosten.Lees de gids
- Keuken slopen: gas, water en stroom eraf, afvoeren en kostenGas laten afdoppen, water en stroom eraf, de stappen, afvoeren, asbest en wat het kost.Lees de gids
- Bouwcontainer huren: welke maat, wat het kost en de regelsWelke maat je nodig hebt, wat een container kost, wat er niet in mag en wanneer je een vergunning nodig hebt.Lees de gids
Andere gidsen
- Verbouwbudget maken: zo stel je een begroting op die kloptAlle posten op een rij, btw 9 of 21 procent, buffer, en hoe je de verbouwing betaalt.Lees de gids
- Oplevering van je verbouwing: checklist en je rechtenWat je per ruimte controleert, wat opleveren juridisch betekent, en de laatste betaling.Lees de gids
Bronnen
- Milieu Centraal: Vloerverwarming, zuinig verwarmen op lage temperatuur
- Milieu Centraal: Nieuwe vloer begane grond
- Milieu Centraal: Vloerisolatie
- Milieu Centraal: Volledig elektrische warmtepomp
- RVO: ISDE isolatiemaatregelen woningeigenaren
- Technisch Bureau Afbouw: TBA-richtlijn 2.2, hechtende dekvloeren met vloerverwarming (pdf)
- Multi Vloeren Brabant: Droogtijd cementdekvloer
- Slimster: Wat kost vloerverwarming
- Slimster: Vloerverwarming infrezen kosten
- Vasco: Freessysteem vloerverwarming (pdf)
- Rensa: Watergevoede vloerverwarming voor de renovatiemarkt (pdf)
- Selectra: Elektrische vloerverwarming badkamer, kosten en verbruik
- Technisch Bureau Afbouw: kennispaper 3, Is een opstookprotocol nog wel actueel? (maart 2024, pdf)
- Technisch Bureau Afbouw: kennispaper 1, Dekvloeren met ingefreesde vloerverwarming afwerken (juli 2023, pdf)