Eerst isoleren, dan installaties
Milieu Centraal noemt isoleren, ventileren en zon weren de basis van een energiezuinig huis. Pak die aan als er onderhoud gepland staat of als je gaat verbouwen. Dan hoef je later niet opnieuw open te breken. Waar isoleren in de bouwvolgorde valt, lees je in de volgorde van een verbouwing.
Wil je later een volledig elektrische warmtepomp? Dan is je huis volgens Milieu Centraal alleen geschikt als het redelijk tot goed geïsoleerd is. Isolatie komt dus logisch vóór de warmtepomp, al ligt de volgorde in het stappenplan van Milieu Centraal niet vast. Komt er vloerverwarming, lees dan ook vloerverwarming bij een verbouwing.
Welke btw je betaalt op isoleren, zonnepanelen of een warmtepomp, lees je in btw bij verduurzamen.
Isoleer je, regel dan ook de ventilatie. Goede isolatie zonder ventilatie vergroot volgens Milieu Centraal het risico op vochtige lucht, schimmel en houtrot.
ISDE in 2026: zo werkt het
De ISDE is een subsidie die RVO uitvoert. Hij is er voor eigenaar-bewoners: je bent eigenaar van de woning en woont er zelf. Je kunt subsidie krijgen voor onder meer isolatie, een (hybride) warmtepomp, een zonneboiler en een aansluiting op een warmtenet.
De volgorde is andersom dan je misschien denkt. Je laat het werk eerst uitvoeren, en vraagt daarna aan, binnen 24 maanden na de uitvoering. Dat gaat met DigiD (app of sms-controle). Volgens RVO kun je binnen 8 weken een beslissing verwachten. Voor de subsidie mag je niet zelf isoleren: een bedrijf voert al het werk uit. En voor isolatie moet de woning gebouwd zijn vóór 1 januari 2019 (of de vergunning aangevraagd vóór 1 juli 2018).
Voor isolatie geldt per soort een minimum:
- Dak en zolder- of vlieringvloer: samen minimaal 20 m².
- Vloer en bodem: samen minimaal 20 m².
- Spouwmuur of gevel: minimaal 10 m².
- Glas: alle glasmaatregelen samen minimaal 3 m².
Reken je verbouwkosten uit
Stel per klus de onderdelen samen en zie wat het ongeveer kost. Met bronnen. Gratis, zonder account.
Twee maatregelen binnen 24 maanden: dubbel bedrag
Voer je meer dan één isolatiemaatregel uit, dan verdubbelt volgens RVO (2026) je subsidiebedrag voor isolatie. Dat geldt ook als je isolatie combineert met een warmtepomp, zonneboiler of aansluiting op een warmtenet. De voorwaarde: je voert de volgende maatregel uit binnen 24 maanden na de vorige. Let op: dak en zoldervloer direct boven elkaar, of vloer en bodem boven elkaar, tellen als één maatregel.
Een rekenvoorbeeld met de bedragen van RVO voor 2026: dakisolatie levert € 16,25 per m² op. Voor 40 m² dak is dat € 650. Laat je binnen 24 maanden ook de vloer isoleren en vraag je beide samen aan, dan kun je voor het dak € 1.300 krijgen, plus het dubbele bedrag voor de vloer (normaal € 5,50 per m²). Heb je het dak al apart aangevraagd, vraag RVO dan hoe de verdubbeling werkt.
Ventilatie telt niet mee voor de verdubbeling. Wel kun je sinds 2026 eenmalig € 400 krijgen voor energiezuinige ventilatie, alleen samen met minstens één isolatiemaatregel. Bij een verbouwing doe je vaak meerdere dingen: plan ze dan binnen die 24 maanden.
De bedragen veranderen per jaar. Kijk vóór je aanvraag naar de actuele bedragen op de RVO-pagina over isolatiemaatregelen.
Waar het misgaat bij ISDE
Deze regels van RVO raken een verbouwing het meest:
- Zelf isoleren. Dan krijg je geen subsidie. Een bedrijf moet al het isolatiewerk doen.
- Isolatie van een uitbreiding. Alleen het bestaande oppervlak telt. Voor een aanbouw, nieuwe verdieping of nieuwe dakkapel krijg je geen isolatiesubsidie. Ook niet voor een deel dat je afbreekt en opnieuw opbouwt, of een garage die je bij de woning trekt. Die delen moeten apart op de factuur staan.
- Dezelfde maatregel in delen. Per soort isolatie (dak, vloer, gevel enzovoort) krijg je maar één keer subsidie. Isoleer je het dak in twee rondes binnen 24 maanden? Wacht dan met aanvragen en vraag in één keer aan. Alleen voor glas mag je binnen 24 maanden een tweede keer aanvragen.
- Te laat. De 24 maanden om aan te vragen tellen vanaf de uitvoering. Wacht je met aanvragen tot een tweede maatregel klaar is, let dan op dat de termijn van de eerste niet verloopt.
- Ontbrekende stukken. RVO vraagt onder meer de meldcode van het materiaal, een factuur en betaalbewijs met de datum van installatie, het bedrag en de betaaldatum, en een foto die je tijdens het werk maakt, waarop te zien is dat het op jouw adres gebeurt. Op de factuur staan het aantal m², de dikte, de isolatiewaarde en het type materiaal.
Spreek dit vóór de start af met je aannemer: de meldcode in de offerte en op de factuur, en m² en isolatiewaarde op de factuur. Spreek de isolatiewaarde af die RVO eist: in 2026 een Rd-waarde van minimaal 3,5 (spouwmuur: 1,1). Haal je die waarde niet, dan kun je de subsidie mislopen. Check de actuele eisen bij RVO. Hoe je facturen bij elkaar houdt, lees je in kosten bijhouden.
Werk rond de jaarwisseling? Let op 2027
RVO heeft wijzigingen voor 2027 aangekondigd. Ze zijn nog voorgenomen, dus niet definitief. Volgens die plannen daalt de subsidie voor een lucht-waterwarmtepomp van € 225 naar € 120 per kW, en voor triple of vacuümglas in nieuwe kozijnen van € 111 naar € 55 per m². HR++-glas gaat juist omhoog, van € 25 naar € 30 per m².
De plannen bevatten ook een overgangsregeling. Koop je zo'n warmtepomp of triple of vacuümglas met nieuwe kozijnen vóór of op 31 december 2026, en laat je het in 2027 plaatsen? Dan geldt het bedrag van 2026. Je levert dan bewijs van de koop in, zoals een getekende offerte of een opdrachtbevestiging uit 2026. Kijk vóór je beslist op de RVO-pagina of de plannen definitief zijn.
Lenen bij het Warmtefonds: de Energiebespaarlening
Heb je het geld niet op de bank? Het Nationaal Warmtefonds geeft de Energiebespaarlening aan eigenaar-bewoners van een bestaande woning, voor energiebesparende maatregelen van hun lijst, niet voor de rest van de verbouwing. Het fonds toetst wel je inkomen, je lasten en je BKR-registratie. Je leent € 1.000 tot € 29.000, in 7, 10 of 15 jaar; bij meer dan € 15.000 soms ook in 20 jaar. De rente staat vast. Op 12 oktober 2026 was die 4,57 procent bij 7 jaar en 4,93 procent bij 15 jaar. Is je gezamenlijke verzamelinkomen lager dan € 60.000, dan kun je volgens het Warmtefonds tegen 0 procent lenen. Taxatie- of advieskosten rekent het Warmtefonds volgens de eigen voorwaarden niet. De bedragen en voorwaarden in dit stuk zijn van 2026. Ze veranderen vaak. Check altijd de actuele voorwaarden van het Warmtefonds.
Voor de aanvraag heb je de offertes van je aannemer of installateur nodig. Zijn al je stukken binnen, dan beoordeelt het Warmtefonds de aanvraag volgens de eigen opgave in maximaal 12 werkdagen; check de actuele verwerkingstijd op de site. Daarna komt het geld in een bouwdepot, waaruit de facturen worden betaald. Dat depot is 9 maanden beschikbaar en kan verlengd worden tot maximaal 24 maanden. Na 9 maanden krijg je geen rente meer over wat er nog in staat. Vraag de lening dus niet veel te vroeg aan.
Extra aflossen kan volgens het Warmtefonds zonder kosten, minimaal € 250 per keer. Krijg je later ISDE uitbetaald, dan kun je daarmee bijvoorbeeld een deel aflossen.
Of via je hypotheek: tot 106 procent
Normaal leen je in 2026 maximaal 100 procent van de woningwaarde. Voor energiebesparende maatregelen mag daar volgens Milieu Centraal 6 procent bovenop. Per energielabel mag je geldverstrekker bovendien een extra bedrag buiten de toets op je inkomen laten (dat is geen recht), en met NHG kan het ook als Energiebespaarbudget. Hoe dat werkt en hoeveel je kunt lenen, lees je in extra lenen voor verduurzamen. Wat voor jou past, bespreek je met een adviseur.
Zo plan je het, zodat je geen subsidie misloopt
Zet de stappen met datums in je planning:
- Vóór de start: offertes met meldcode, en vraag een eventuele lening aan.
- Tijdens het werk: foto's maken, en een tweede maatregel binnen 24 maanden na de eerste inplannen.
- Na de laatste maatregel: alle stukken verzamelen en aanvragen, ruim binnen 24 maanden na de uitvoering van de eerste maatregel.
In RenoTasker zet je de subsidie-aanvraag als taak met een vaste startdatum, na de laatste maatregel en uiterlijk 24 maanden na de eerste (planning in de app). De factuur, het betaalbewijs en de foto van het werk bewaar je als bon bij de kostenpost van de isolatie (bonnen in de app).
Zo doe je dit in RenoTasker
Financiën: je budget en uitgaven
Kostenposten toevoegen, je budget bewaken en je bouwdepot bijhouden.
Veelgestelde vragen
Kan ik ISDE aanvragen vóór de verbouwing?
Nee. Als eigenaar-bewoner laat je het werk eerst uitvoeren en vraag je daarna aan, binnen 24 maanden na de uitvoering.
Krijg ik ISDE als ik zelf isoleer?
Nee. RVO eist dat een bedrijf al het isolatiewerk uitvoert.
Krijg ik subsidie voor de isolatie van mijn nieuwe aanbouw of dakkapel?
Nee. Alleen het bestaande oppervlak telt. Voor een aanbouw, nieuwe verdieping, nieuwe dakkapel of een deel dat je afbreekt en opnieuw opbouwt, krijg je geen ISDE voor isolatie.
Wie krijgt 0 procent rente bij het Warmtefonds?
Volgens het Warmtefonds (2026): eigenaar-bewoners met een gezamenlijk verzamelinkomen onder € 60.000. Verder gelden dezelfde voorwaarden als bij de gewone Energiebespaarlening, en je gebruikt hetzelfde aanvraagformulier. Check de actuele voorwaarden bij het Warmtefonds.
Lees ook
- Verbouwbudget maken: zo stel je een begroting op die kloptAlle posten op een rij, btw 9 of 21 procent, buffer, en hoe je de verbouwing betaalt.Lees de gids
- Verbouwkosten berekenen: wat kost jouw klus ongeveer?Stel per klus de onderdelen samen en zie wat het ongeveer kost. Met bronnen.Naar de kostenrekenhulp
- Verbouwbudget in Excel: gratis templateGratis Excel met vier kolommen per post, btw-splitsing en bouwdepot-status.Download de template
- Btw-check: 9 of 21 procent bij je verbouwing?Zie per klus of je aannemer 9 of 21 procent btw mag rekenen. Met de regels van de Belastingdienst.Doe de btw-check
- Onvoorziene kosten bij een verbouwing: hoeveel buffer houd je aan?Hoeveel procent buffer, wat er vaak misgaat, en wat je doet als het geld op is.Lees de gids
- Kosten van je verbouwing bijhouden: zo houd je gripVier kolommen per post, bonnen bewaren voor bank en Belastingdienst, en wat ISDE vraagt.Lees de gids
- Zijn de kosten van je verbouwing aftrekbaar?De verbouwing zelf niet, de rente van lening of bouwdepot onder voorwaarden wel.Lees de gids
- Overwaarde in je verbouwing: zo zit het met de BelastingdienstWat de Belastingdienst zegt over overwaarde, de valkuil bij je hypotheek en waarom je elke bon bewaart.Lees de gids
- Wat kost een verbouwing? Cijfers met een bronAlleen cijfers met een bron, en hoe je checkt of jouw offerte normaal is.Lees de gids
- Btw bij je verbouwing: wanneer betaal je 9 en wanneer 21 procent?Per klus arbeid en materiaal: wat is 9 procent, wat 21, en wat doe je bij een verkeerde factuur.Lees de gids
- Btw bij verduurzamen: isolatie, zonnepanelen, warmtepomp en thuisbatterijIsolatie, glas, zonnepanelen, warmtepomp en thuisbatterij: welk btw-tarief, en wat vraag je terug?Lees de gids
- Wat kost een nieuwe badkamer? Rekenvoorbeelden en prijzen per onderdeelRekenvoorbeelden voor 6 en 4 m², prijzen per onderdeel en waarom je offerte hoger kan zijn.Lees de gids
- Wat kost een nieuwe keuken? Alle kosten, inclusief montageWat een nieuwe keuken kost per onderdeel: kasten, werkblad, apparatuur, montage en eiland.Lees de gids
- Wat kost een uitbouw? Prijs per m², rekenvoorbeelden en extra'sPrijs per m² voor casco, woonklaar en prefab, met rekenvoorbeelden en alle extra's op een rij.Lees de gids
- Wat kost een dakkapel? Prijzen per breedte, vergunning en wat er nog bij komtPrijzen per breedte inclusief montage, wat er nog bij komt, en de vergunning.Lees de gids
- Vloer leggen: kosten per m² voor pvc, laminaat, parket en meerPrijzen per m² voor pvc, laminaat, parket, tegels en gietvloer, met rekenvoorbeelden.Lees de gids
- Wat kost stucwerk? Prijzen per m² voor muren en plafondPrijzen per m² voor muren en plafond, het starttarief bij een kleine klus en drie rekenvoorbeelden.Lees de gids
- Wat kost een schilder? Prijs per m², per deur en per uurPrijzen per m², per deur en per woning, het uurtarief van een schilder en welke btw je betaalt.Lees de gids
Andere gidsen
- Oplevering van je verbouwing: checklist en je rechtenWat je per ruimte controleert, wat opleveren juridisch betekent, en de laatste betaling.Lees de gids
- Samen en zelf verbouwen: afspraken die je verbouwing rustig houdenMet je partner, de buren, in huis blijven en zelf klussen: de afspraken die rust geven.Lees de gids
Bronnen
- RVO: ISDE, subsidie voor verduurzaming van uw woning
- RVO: ISDE, isolatiemaatregelen woningeigenaren
- RVO: ISDE, wat is er gewijzigd vanaf 2026?
- RVO: ISDE, wat wijzigt er vanaf 2027?
- Nationaal Warmtefonds: Voorwaarden Energiebespaarlening
- Nationaal Warmtefonds: Energiebespaarlening 0%
- Nationaal Warmtefonds: Leninginformatie
- Nationaal Warmtefonds: Aanvraagproces stap voor stap
- Nationaal Warmtefonds: Verwerkingstijden Energiebespaarlening
- Nationaal Warmtefonds: Je bouwdepot
- Milieu Centraal: Stappenplan voor een energiezuinig huis
- Milieu Centraal: Extra hypotheekruimte voor energiebesparing
- NHG: Verduurzaming en de NHG-grens
- Warmtefonds: Hoe beoordelen wij jouw aanvraag?
- NHG: Wat is het Energiebespaarbudget?