Wie doet wat?
Drie vakmensen die vaak door elkaar worden gehaald, plus de uitvoerder:
- Architect: ontwerpt. Hij bedenkt ruimtelijke oplossingen, stelt materialen, detaillering en kleuren voor, en maakt het ontwerp en de bouwtekening. Desgewenst regelt hij ook de vergunning en begeleidt hij de hele verbouwing, schreef Vereniging Eigen Huis in 2021.
- Bouwkundig tekenaar: zet een plan op tekening: plattegrond, maten en gevelaanzicht. Volgens Homedeal vaak voordeliger bij eenvoudige verbouwingen.
- Constructeur: rekent uit of het blijft staan. Bij een vergunningaanvraag horen gegevens over sterkte en stabiliteit, en bij verbouw ook over de bestaande constructie en de materialen (IPLO). Die levert de constructeur, met een berekening en een constructietekening.
- Aannemer: voert uit. Bij ongecompliceerde aanpassingen volstaat vaak een aannemer, schreef Vereniging Eigen Huis.
Wanneer heb je wie nodig?
In veel gevallen is een architect niet nodig, schreef Vereniging Eigen Huis in 2021. Stel je eisen aan hoe het eruitziet, of gaat het om grote bouwkundige wijzigingen, dan kan een architect wel meerwaarde hebben, bijvoorbeeld om een zolder optimaal te benutten.
Een constructeur heb je nodig zodra je aan de draagconstructie komt, zoals bij een dragende muur eruit. Verbouwen is volgens IPLO technisch alleen vergunningvrij als onder meer de draagconstructie niet wijzigt. Verandert die wel, dan vraag je een vergunning aan, en daarbij horen tekeningen en berekeningen (Omgevingsregeling, artikel 7.7, 7.17 en 7.20). Wat er bij een aanbouw komt kijken, staat in de gids over de uitbouw.
Ook zonder vergunning moet je verbouwing voldoen aan de regels uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), zegt de Rijksoverheid. Ook dan moet de constructie het dus houden. Twijfel je of een muur, balk of vloer meedraagt? Vraag het een constructeur.
Check je offerte
Vink af wat in je offerte staat en zie meteen wat er ontbreekt. Gratis, zonder account.
Architect is een beschermde titel, ontwerpen niet
Alleen wie in het Architectenregister staat, mag de titel architect voeren. Dat regelt de Wet op de architectentitel, ook voor interieurarchitect, tuin- en landschapsarchitect en stedenbouwkundige. Wie geregistreerd is, heeft een erkende opleiding gevolgd, voldoet aan de eisen voor beroepservaring en moet zich bijscholen.
Het werk zelf is niet beschermd. Wie niet in het register staat, mag gewoon ontwerpen en tekenen, alleen niet onder de titel architect, staat in de toelichting bij een wetswijziging uit 2009. Bouwkundig tekenaar en constructeur zijn geen titels uit deze wet. Vraag hen dus extra naar ervaring, referenties en hun verzekering.
Noemt iemand zich architect zonder registratie, dan is dat volgens het Architectenregister een gegronde reden om de opdracht op te zeggen. Je kunt het melden, ook anoniem. Zoek de naam op in het register op architectenregister.nl voordat je de opdracht geeft.
Wat kost een architect, tekenaar of constructeur?
Er is geen vast tarief. Onder de consumentenvoorwaarden CR 2013 spreek je af of de architect per uur rekent, een vast bedrag vraagt (al dan niet gekoppeld aan de bouwkosten) of iets anders (artikel 2). Een paar indicaties:
- Architect per uur: € 80 tot € 160, volgens offerteplatform Trustoo (2026).
- Architect als percentage: 5 tot 15 procent van de bouwsom, volgens Trustoo. Kleine projecten zitten soms hoger, omdat de vaste kosten dan zwaarder wegen.
- Architect per fase: ontwerp tot en met de vergunningaanvraag gemiddeld € 6.800, met tekenwerk en begeleiding tot en met de uitvoering € 8.500 tot € 12.000, volgens Trustoo (2026). Voor alleen een uitbouw ligt dat rond € 3.000.
- Bouwtekening: € 500 tot € 1.250 voor een kleine verbouwing en € 1.250 tot € 2.500 voor een complexe, volgens Homedeal (prijzen 2026). Een architect rekent vaak meer dan een tekenaar.
- Constructeur: wat een berekening voor een doorbraak kost, staat in de gids over de dragende muur.
Vereniging Eigen Huis raadde in 2021 aan per deelopdracht een vast bedrag af te spreken, niet per uur of als percentage: dat geeft de meeste zekerheid. Let ook op bijkomende kosten. Onder de CR 2013 betaal je kopieer-, reis- en verblijfkosten apart, tenzij je iets anders afspreekt, en wijzigingen die jij vraagt zijn extra werk.
De volgorde: eerst ontwerp en berekening, dan offertes
De takenlijst bij de CR 2013 loopt zo: voorbereiding, voorontwerp, definitief ontwerp, technische omschrijving (bestek), dan pas aannemers uitnodigen, en daarna de uitvoering. Zonder architect werkt het net zo: eerst weten wat er gebouwd wordt, dan prijzen vragen. Geef elke aannemer dezelfde tekeningen en dezelfde berekening, dan kun je de offertes eerlijk vergelijken.
Begin met de bestaande bouwtekeningen van je huis uit het archief van de gemeente; hoe je die opvraagt, staat ook in de gids over de dragende muur. De hoofdopzet van de constructie, met tekeningen en berekeningen, hoort in de vergunningaanvraag. Alleen details mag je soms later sturen, uiterlijk drie weken voor de start van dat onderdeel, als je daarom vraagt; voor de details van de constructie moet de gemeente dat dan toestaan (Omgevingsregeling, artikel 7.16). Hoe de aanvraag verder loopt, lees je in vergunning voor je verbouwing.
Werk je met een architect, spreek dan af wie de constructeur inschakelt. Onder de CR 2013 geef jij zelf de opdracht aan andere adviseurs, zoals een constructeur, tenzij jullie iets anders afspreken (artikel 1 lid 4). Huur je de constructeur zelf in, dan betaal je hem apart en spreek je hem zelf aan op fouten; onder DNR2025 is de architect daar niet aansprakelijk voor (artikel 14.4). Huurt de architect hem in, dan is de architect er wel voor aansprakelijk (artikel 14.3).
In RenoTasker zet je ontwerp, bouwtekening, constructieberekening en vergunning als eerste taken in je planning, elk met een duur. Zo zie je, op basis van de duur die je invult, wanneer je op z'n vroegst offertes kunt vragen. Het honorarium zet je als kostenpost in Financiën, eerst geschat en later werkelijk. Zie planning en tijdlijn en kosten bijhouden.
Afspraken vastleggen: CR 2013 of DNR2025
Het merendeel van de geregistreerde architecten werkt met De Nieuwe Regeling (DNR) of de Consumentenregeling CR 2013, zegt het Architectenregister: standaardvoorwaarden uit de branche. DNR2025 is de vernieuwing van DNR 2011. Die mag ook bij consumenten, maar volgens de vragenlijst bij DNR2025 heeft dan de CR 2013 de voorkeur, omdat die alleen voor consumenten is bedoeld. Leg in de opdracht in elk geval vast:
- De taken: welke fasen de architect doet, van schets tot begeleiding van de bouw (directievoering). Bij de CR 2013 hoort een takenlijst die je samen invult.
- Het honorarium: het bedrag per fase, de bijkomende kosten en wanneer je betaalt. Onder de CR 2013 declareert de architect in termijnen naar de stand van zijn werk (artikel 3).
- Een maximaal bouwbudget: Vereniging Eigen Huis raadde in 2021 aan af te spreken dat je het contract kosteloos kunt ontbinden als de bouwkosten van het ontwerp hoger uitvallen.
- Het gebruik van het ontwerp: onder de CR 2013 mag je het ontwerp laten bouwen als je hebt betaald (artikel 4). Opzeggen mag altijd; je rekent dan af naar de stand van het werk, en voor het bouwen van het ontwerp heb je toestemming van de architect nodig (artikel 5). Die mag hij niet weigeren als dat tegen jouw gerechtvaardigde belangen ingaat. Wijzigen in het ontwerp mag alleen in overleg met de architect (artikel 4).
- Data: wanneer elke fase klaar is.
Aansprakelijkheid: wie betaalt een fout in het ontwerp?
Onder de CR 2013 is de architect alleen aansprakelijk voor directe schade, tot € 75.000 per opdracht; zijn de advieskosten hoger, dan tot dat bedrag, met een maximum van € 1.000.000. Die aansprakelijkheid vervalt vijf jaar na de einddeclaratie of de opzegging. Je stelt hem eerst schriftelijk aansprakelijk en geeft hem de kans het te herstellen; een geschil gaat naar de rechter (artikelen 7 en 8). Vereniging Eigen Huis noemde de regeling in 2021 minder consumentvriendelijk dan de naam doet vermoeden.
Onder DNR2025 is de aansprakelijkheid beperkt tot het honorarium exclusief btw, met een maximum van € 1.000.000, tenzij je schriftelijk meer afspreekt; voor een consument nooit lager dan € 75.000 (artikel 14). Bij een bouwproject is de adviseur bovendien alleen aansprakelijk voor schade die een gebruikelijke CAR-verzekering niet zou dekken, en de kosten die je toch al had gemaakt als het meteen goed was gegaan, vallen er nooit onder (artikel 14.7 en 14.8). Een particulier heeft vaak geen CAR-verzekering. Arbitrage geldt voor jou alleen als die schriftelijk is afgesproken én jij er bij het geschil mee instemt (artikel 22).
Geef jij de tekening of berekening aan de aannemer, dan komen fouten daarin voor jouw rekening, tenzij de aannemer je had moeten waarschuwen of anders niet deskundig of zorgvuldig was (artikel 7:760 BW). Bij een bouwwerk moet die waarschuwing schriftelijk en ondubbelzinnig (artikel 7:754 BW). Vraag daarom vooraf naar de beroepsaansprakelijkheidsverzekering: een geregistreerde architect moet je vertellen wat die dekt. De checks voor de uitvoerder staan in een aannemer kiezen.
Is de architect lid van een beroeps- of brancheorganisatie, zoals de BNA? Dan kun je bij onenigheid ook daar terecht, zegt het Architectenregister. Bij een echt conflict vraag je een jurist.
Zo doe je dit in RenoTasker
Offertes: uploaden, samenvatten en vergelijken
Pdf-offertes per project beheren en de AI laten meelezen.
Veelgestelde vragen
Heb ik een architect nodig voor een verbouwing?
Nee, dat is niet verplicht. Je hebt wel tekeningen nodig en, als de draagconstructie verandert, een berekening. De tekening kan ook een bouwkundig tekenaar maken; de berekening maakt een constructeur.
Wat kost een architect voor een verbouwing?
Volgens Trustoo (2026) € 80 tot € 160 per uur, of 5 tot 15 procent van de bouwsom. Ontwerp tot en met de vergunningaanvraag kost daar gemiddeld € 6.800. Spreek liefst een vast bedrag per fase af.
Wanneer heb ik een constructeur nodig?
Zodra je aan de draagconstructie komt, zoals bij een dragende muur. Je verbouwing is dan vergunningplichtig en bij de aanvraag horen berekeningen. Twijfel je of iets meedraagt, vraag het een constructeur.
Mag iemand zonder registratie mijn bouwtekening maken?
Ja. De wet beschermt alleen de titel architect, niet het werk. Zo iemand mag zich alleen geen architect noemen.
Mag ik de architect uit mijn bouwdepot betalen?
RegioBank noemt de kosten van een architect declarabel (overzicht januari 2026), en ook volgens vergelijkingssite Geld.nl (2023) horen ze erbij. Wat precies mag, staat in de voorwaarden van je geldverstrekker; vraag het vooraf. Zie wat mag je declareren.
Lees ook
- Offerte van een aannemer: waar let je op?Vaste prijs of richtprijs, stelposten, btw, geldigheid en wat er verder in een goede offerte hoort.Lees de gids
- Offertecheck: wat ontbreekt er in jouw offerte?Vink af wat in je offerte staat en zie meteen wat er ontbreekt. Zonder upload.Doe de offertecheck
- Offerte van een aannemer: een voorbeeld regel voor regelEen voorbeeldofferte regel voor regel: wat elke post betekent en waar je op let.Lees de gids
- Offertes van aannemers vergelijken: zo doe je dat eerlijkDezelfde uitgangspunten, de oorzaken van prijsverschillen, en wat er ontbreekt.Lees de gids
- Meerwerk van de aannemer: wanneer moet je betalen?Wat de wet zegt, wanneer je moet betalen, en hoe je meerwerk vastlegt zonder gedoe.Lees de gids
- Offerte getekend: is het bindend, en kun je nog annuleren?Is een offerte bindend, kun je na tekenen nog af, en hoe wijs je netjes af.Lees de gids
- Aanbetaling en betaalschema: hoeveel is normaal?Geen wettelijk maximum, wel een verstandig schema: 10 procent, naar voortgang, 10 procent bij oplevering.Lees de gids
- Een betrouwbare aannemer kiezen: de checklistKvK-check, referenties, verzekering, garantie, en tien vragen die je altijd stelt.Lees de gids
- Een goede vakman vinden: schilder, stukadoor, loodgieter of elektricienWaar je zoekt, normale uurtarieven in 2026, rode vlaggen van een beunhaas en de KvK-check.Lees de gids
Andere gidsen
- Verbouwing plannen: zo maak je een planning die kloptTerugrekenen vanaf je startdatum, met vergunning, levertijden en droogtijden erin.Lees de gids
- Verbouwbudget maken: zo stel je een begroting op die kloptAlle posten op een rij, btw 9 of 21 procent, buffer, en hoe je de verbouwing betaalt.Lees de gids
Bronnen
- Architectenregister: Informatie voor opdrachtgevers
- Architectenregister: Waarde van de titel
- Tweede Kamer: Wijziging van de Wet op de architectentitel, memorie van toelichting (Kamerstuk 32 016, nr. 3, pdf)
- IPLO: Omgevingsvergunning bij de technische bouwactiviteit
- IPLO: Vergunning of melding bij de technische bouwactiviteit
- Rijksoverheid: Vergunningvrij bouwen en verbouwen
- BNA: Consumentenregeling CR 2013, rechtsverhouding consument-architect (pdf)
- BNA en NLingenieurs: DNR2025, De Nieuwe Regeling 2025 (pdf)
- BNA: Veelgestelde vragen DNR2025 (pdf)
- Vereniging Eigen Huis: Verbouwen met een architect? Wel of niet (Eigen Huis Magazine september 2021, pdf)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, titel 12: aanneming van werk (7:754, 7:760)
- Trustoo: Wat kost een architect?
- Homedeal: Bouwtekening laten maken of opvragen
- Geld.nl: Bouwdepot hypotheek, 12 dingen die je moet weten
- RegioBank: Overzicht vergoedingen van het bouwdepot (januari 2026)